Tomar os ceos, tomar Ferrol

TomarFerrolAs vindeiras eleccións municipais do 25 de maio de 2015 marcarán un cambio histórico no noso país. Non só na idea de que a Segunda República e a Transición saíron deste tipo de proceso electoral ou por un previsible xiro á esquerda, senón pola aplicación da Reforma Local implantada polo Partido Popular, cuxo principio regulador -introducido na reforma do artigo 135 da Constitución e continuada na Lei 2/2012- é supeditar absolutamente toda a acción das Administracións Locais ao pago da débeda producida pola avaricia da banca e das grandes inmobiliarias.

Así, con esta reforma local a dereita provoca un cambio de modelo de Estado, que busca concellos tutelados dende o Ministerio de Facenda e dende as deputacións provinciais. Que, en base á chamada “estabilidade orzamentaria” e ao “déficit cero”, poñen no mercado a maior parte dos servizos e patrimonio municipal posibles, para participar na conformación dunha nova burbulla económica, que agora ten como eixos as administracións máis próximas aos cidadáns e á que, en primeira instancia, recorren ante a crise.

Tampouco hai que desdeñar que converten aos funcionarios municipais en fiscalizadores da acción política e social dos seus alcaldes e alcaldesas, e aos presidentes das deputacións en alcaldes de facto, dos concellos de menos de vinte mil habitantes. Practicamente as competencias municipais en materia de servizos sociais -que xunto coa educación e a saúde pasan a ser competencias da Comunidade Autónoma- quedan reducidas á mera avaliación e información de situacións de necesidade e de exclusión social, sen capacidade ningunha de intervención.

O obxectivo é ben claro. Dar carta de natureza a novas privatizacións en favor das grandes empresas, coa escusa da estabilidade orzamentaria, onde, por exemplo, un dos grandes negocios vai ser o mercado da auga.

A oposición do conxunto da esquerda á reforma local, así como a rectificación do Partido Socialista sobre a modificación do tristemente famoso artigo 135, deberan ser o eixe dun gran acordo que aparte ao PP da maioría das Comunidades Autónomas e da maioría dos concellos en maio de 2015. Mais os sectarismos mutuos, as claves orgánicas internas e os xogos de restas electorais -entre os partidos de esquerdas- poden acabar dando alento á dereita baixo formatos diversos.

Sería de sumo interese un acordo que devolva a autonomía aos concellos. Tomar os concellos para facer política e democracia en favor da cidadanía, e polo tanto, unha certa insubmisión institucional fronte aos partidarios da ditadura económica; unha auditoría da débeda que diferencie a lexítima da producida pola acción dos mercados; a recuperación dos bens públicos e dos servizos externalizados (auga, lixo, dependencia…) e dos propios concellos como motor económico sostible; transparencia e loita contra a corrupción. Unha nova institucionalidade democrática que devolva plenos abertos, orzamentos participativos e implementar a participación colectiva e individual da veciñanza. Garantir as finanzas dos concellos e o recoñecemento do principio de subsidiariedade, onde as administracións superiores so xestionen aqueles servizos que non se poden resolver a escala municipal.

Ferrol

Un dos grandes laboratorios deste cambio de tendencia será o Concello de Ferrol. Veremos se o Partido Popular -fortemente desgastado, afectado polo presunto financiamento irregular da Pokémon, da Gürtell, sen líderes de referencia- logra reverter a perda do goberno municipal. Que papel terán as novas dereitas xa presentes en Ferrol: UPyD, Cidadáns ou Vox? Logrará a Marea Ártabra ir alén do teito de EU? Como vai a reorganizarse o nacionalismo, Anova, BNG? Que vai pasar co círculo local de Podemos?

En todo caso, é evidente que son e serán os erros da esquerda, principalmente do Partido Socialista, determinantes no resultado do 25 de maio. E será a capacidade de presentar listas electorais con persoas con credibilidade, cun programa común da esquerda que sirvan como base dun modelo municipal alternativo. Ferrol xogarase nin máis nin menos que ter futuro neste século XXI ou acabar sendo aldea. Hai unha oportunidade de tocar o ceo e sumarnos á tendencia de cambio, que necesitamos aqueles que sufrimos a crise.

Publicado no número 37 de Razón Socialista, segundo semestre 2014, editada pola Asociación Cultural Fuco Buxán.

Algunhas reflexións arredor da esquerda como problema

A primeira noticia que tiven do libro “La izquierda como problema”, de Joaquín Miras e Joan Tafalla, foi a través da páxina de Espai Marx. Permítome tamén recomendarlles, xunto co anterior, outra obra do propio Miras: “Repensar la política, refundar la izquierda”.

ArredordaEsquerda_LibrosÁmbolos dous libros están centrados en como artellar unha vontade colectiva e a organización dun novo bloque social democrático de progreso, asuntos que agora en tempos de crise económica e social, son moito máis acuciantes. O interese que esperta en min, vén dado porque estes dous obxectivos están no ADN de Fuco Buxán dende a súa fundación. Por iso, quen subscribe estas liñas definía á nosa asociación como gramsciana.

Creo que xa ninguén dubida que estamos ante a fin de toda unha época que nace das debilidades da nosa Transición, e que a crise que padecemos é un instrumento por parte das clases dominantes, que pretenden abocarnos a unha “segunda transición”, en palabra de José María Aznar, que desbote calquera intento de creación dunha democracia participativa e económica, que cambie de xeito radical a configuración neoconservadora actual; buscan a través da crise a dominación das persoas e a transferencia dos recursos públicos a mans privadas, conscientes de que sen Estado de Benestar non hai democracia posible.

Pero outro dos elementos da crise é tamén a falta de alternativas do conxunto dunhas esquerdas “acostumadas a moverse entre a subalternatividade e a cooptación” e sen un modelo alternativo ao neoliberal. Elemento que de sempre tivemos claro nós e que por iso o noso empeño en desenvolver as correntes de esquerda no PSdeG, EU e no nacionalismo. Así como apostar pola unidade de acción xunto cos sindicatos e os movementos sociais; base real sobre a que artellar a alternativa, entre outras cousas porque dende a esquerda debemos “evitar caer no despropósito da liquidación do pouco que hai feito”. E xunto a isto, hai que entender que debemos influír, condicionar, acompañar, pero nunca pretender substituír ás organizacións da esquerda partidaria ou sindical, e moito menos dende unha parte do tecido asociativo.

Dalgún xeito, os “apparatchiks” da vella e da nova socialdemocracia homológanse (é dicir, todas as forzas da esquerda e do nacionalismo hoxe representadas no parlamento galego). Porque só están a substituirse uns aos outros para seguir facendo as mesmas políticas, sen un proxecto alternativo, cunha relación cos cidadáns moito máis preto do despotismo ilustrado. Todos convocan á soberanía popular, pero “eles saben o que nos convén e deciden por nós”. Na práctica son quintacolumnistas que van en auxilio da dereita. Non é tempo da administración, senón da Política.

Outro dos elementos centrais da nosa crise é que a maioría da poboación aposta por volver a un pasado que cren o paraíso, cando este, como diría Saint-Simon, non se atopa detrás, senón mesmo diante noso. Vímolo craramente nas reclamacións do 15M, que basicamente proviñan de universitarios e universitarias que pedían integrarse como capas medias na sociedade. Pero non hai aínda unha vontade de cambio de civilización e moitos conformaríanse coa migallas dun hipotético repunte económico. As clases traballadoras non teñen conciencia de seu e as medias móvense entre os ideais democráticos e o capital.

Neste senso, resulta paradoxal que os “preferentistas” sexan máis daniños para o Partido Popular. Mais non tanto se analizamos que estes pequenos aforradores -maioritariamente autónomos, clases medias e traballadores desclasados- son unha parte dos apoios máis activos que tiña a dereita e da súa versión de capitalismo popular.

Para saír da crise sistémica é imprescindible a existencia dunha nova vontade popular, e o primeiro paso debería ser un cambio político que arrumbe á maioría absoluta do PP. Un cambio que, imprescindiblemente, debe partir da unidade do conxunto das esquerdas (á marxe que están chamadas todas elas a unha verdadeira refundación). De aí a necesidade de reforzar ás esquerdas dentro do socialismo, de EU-IU, de Anova e do propio BNG; contra o pensamento débil dos seus respectivos aparatos.

Publicado no número 34 de “Razón Socialista” (Fuco Buxán, 2013).