Homero

Desde a noite dos tempos hai unha polémica nunca pechada. A pretensión do filósofo Platón de expulsar do corazón do pobo aos poetas e, en primeiro lugar, a Homero. Para el, este último en vez exaltar a súa concepción da virtude, glorifica os vicios e amosa aos deuses baixo as paixóns máis mundanas.

Non é que haxa unha condena total á poesía, pero si a aquela que, por así dicilo, non exaltaba as “virtudes patrióticas” nos militares e na cidadanía. Ao mesmo tempo, que desbotaba toda aquela que non daba unha imaxe da grandiosidade e exemplo das divindades. Mais, os problemas viñan de que mentres a filosofía necesitaba do debate, do estudio e da reflexión, a poesía apelaba ás emocións e como a transmisión era oral, esta última acompañada da música e das outras artes interpretativas, levaba as de gañar.

Non hai que esquecer que para as xentes da Grecia clásica os textos de Homero, tanto a “Ilíada” como a “Odisea”, eran considerados sagrados (recomendo as súas versións galegas), tanto como hoxe poden ser a Torá para os xudeus, a Biblia para os cristiáns e o Corán para os musulmáns. Si, nos versos de Homero buscaban as respostas e os deuses eran tan humanos que parecían unha creación destes últimos.

O conto da serea

Se pousamos a mirada nos autores clásicos da nosa cultura, aí temos – por comezar outra vez por el – a Castelao, que como non lle gustaba a bandeira oficial galega con motivos relixiosos, foi quen de idear outro cunha serea, a fouce e a estrela, baixo o coñecido lema: “denantes mortos que escravos”, representando a liberdade.

Posiblemente, a inspiración sexa a mesma que na heráldica galega, ou que no caso do ferrolán Gonzalo Torrente Ballester e o seu relato: “El cuento de la sirena”. Esta novela curta narra a historia da familia dos Mariños (unha lenda que entronca co nobiliario do conde de Barcelos, fillo do rei portugués Don Dinis), cuxos descendentes – se tiñan os ollos azuis e escamas – eran arrebatados para vivir coa serea. Así de xeito natural, únense dúas historias: a de Galicia con Portugal e dáse continuidade á lenda da Odisea. Seguindo este último fío Alvaro Cunqueiro publicará antes, en 1960, “Las mocedades de Ulises”.

Á marxe do idioma usado por cada quen, é evidente que beben nunha fonte cultural común. Iso non desmerece, por exemplo, as influencias cervantinas de Torrente. Simplemente, porque unhas non substitúen ás outras, senón que vanse fusionando para ser reinterpretadas.

https://diariodeferrol.elidealgallego.com/articulo/opinion/conto-da-serea-5421743