Lean a Castelao

Hai libros que, polas circunstancias históricas, acaban sendo sagrados. Moitas veces son enarborados como autos de fe e, curiosamente, poucos os leron realmente e, menos, son capaces de facer unha práctica coherente coas “ensinanzas do mestre”.

Así acontece co “Sempre en Galicia” de Daniel Rodríguez Castelao. Permítanme contarlles que hai case tres décadas fíxenme coas súas obras completas na edición de Akal e este bautizado oficialmente como o seu ano, fixo que volvera – outra vez – a el, revisando as miñas notas e marcas estampadas nas súas páxinas.

Castelao ministro do goberno de España no exilio, presidente do Consello de Galicia, principal promotor do Estatuto de 1936 e, polo tanto, raíz do actual Estatuto galego, Castelao contra o racismo e a xenofobia. Este defensor da autonomía, da república e unha das principais figuras do federalismo español, merece un maior respecto. A mitificación, veña de onde veña, supón baleirar a súa obra de contido. Convertelo nunha marca comercial.

Achéguense aos seus textos. Fagan unha reflexión limpa e sen prexuízos. Achéguense ao “Sempre en Galiza” sen sectarismos, pero tamén ao conxunto da súa obra narrativa, teatral e aos seus diarios de arte. Paga a pena.

https://www.diariodeferrol.com/articulo/opinion/lean-castelao-5146319

https://www.akal.com/search/?q=castelao

Rebaixas tras Nadal

Agora que pasaron as festas de Nadal, que fixeron propósito de emenda para este 2025, e xa non están tan presionados para aparentar felicidade desbordante, díganme, como o levan?

Tempo atrás as persoas buscaban nestas datas o camiño en determinados libros. Entre eles o máis lido din que segue a ser a Biblia, pero tamén habería que engadir o Tanaj xudeu e o Corán. De feito, as estatísticas falan dun repunte do feito relixioso, sobre todo cas igrexas evanxélicas. Así, Ferrol cada vez parécese máis ao que acontece no conxunto do país.

Pola contra, un fenómeno que vai parello é que aumenta o número de persoas non crentes. Pero, seguramente produto de vir da ruptura co feito relixioso, moitos seguen a buscar as resposta ás preguntas de sempre na lectura de libros de autores laicos.

Pero, a realidade é moito máis materialista e prosaica. Os termómetros da vida cotiá son outros. Hai un sector que vehiculiza – dun xeito moi simple – os desexos inmediatos da cidadanía como é o da hostalaría, e outro que permite ver a nosa verdadeira fortaleza, que si expresa a nosa capacidade real para ben vivir: o comercio da cidade. Así, a boa ou mala marcha da campaña de rebaixas, vai ser un dos termómetros da nosa calidade de vida.

https://www.diariodeferrol.com/articulo/opinion/cafe-5137905

Un café

Permítanme comezar, esta miña primeira columna do novo ano, falando dun tema evidentemente menor, pero que forma parte do noso xeito de entender a vida. Ese simple feito de tomarse un café, nunha cafetería ou na casa.

Non sei se algunha vez, que estiveron sentados nunha cafetería, especularon coa idea de saber cantas xeracións pasaron por ese mesmo lugar, tomaron un café, con quen o compartiron e de que falaron?

Hai quen di que o café comezou como un rito relixioso persoal, que permitía unha maior concentración no estudio da palabra divina, para pasar posteriormente a esas primeiras cafeterías que servían como escusa para poder relacionarse. Así o rito persoal acabou sendo da colectividade. En Europa, desde o século XVI, de cando os turcos case ocupan a Viena de entón.

O certo é que o café é desde hai moito unha forma de cultura. Incluso, arredor del na casa e acompañados de familia e amigos, como un ritual comunitario, faise o loito por alguén querido. E no caso das cafeterías, elas son centros sociais, artísticos e intelectuais. Lugares de actividade política e comercial. Como proba, dicirlles que en cafeterías desta cidade, quen subscribe esta columna fundou dúas asociacións e unha revista.

https://www.diariodeferrol.com/articulo/opinion/cafe-5129511

A estrela de Rosalía

Recoñezo que son mitómano e supoño que utópico. Creo que son necesarios os símbolos que representan un país, unha cultura e unha fala. Rosalía de Castro forma parte deste universo persoal. Igual o nadal está a aumentarme iso que poderíamos chamar sentimentalismo ou, quizais, a saudade da que falan as fillas de Breogán.

Grazas á campaña promovida pola Agrupación Coruñesa Ío, a Agrupación Cultural Alexandre Bóveda e a Fundación Rosalía de Castro hai unha estrela que leva o seu nome e así está recoñecido pola Unión Astronómica Internacional. Agora cúmprense cinco anos. Do mesmo xeito que Castelao acaba de ser recoñecido como o primeiro presidente de Galicia. Si, son xestos. Pero, teñen un poderoso significado.

Rosalía de Castro ten a súa estrela no ceo que cubre o noso mundo terreal. Posiblemente, siga alí incluso cando todo aquelo que hoxe coñecemos nin exista. Xa saben iso do espazo-tempo. En setembro fomos á Casa de Rosalía en Padrón e do mesmo xeito que hai outros lugares para as e os galegos, incluídos eses novos de veñen de lonxe, permítanme compartir este lugar de peregrinación persoal con todos vostedes. A Casa é o lar que afunde as nosas raíces neste tempo e nesta terra. Bo Nadal.

https://www.diariodeferrol.com/articulo/opinion/estrela-rosalia-5111239

Un mundo de palabras

E se fora certo que escribimos porque non nos gusta o mundo e buscamos un xeito de transformar a realidade? Iso é o que din da literatura, cuestión que tamén está na orixe do propio xornalismo. Incluso, moito antes de inventarse a escritura, pintábamos historias nas cavernas. Saramago así o cría.

Teño a frustración de non saber das conversas deste co ferrolán Gonzalo Torrente Ballester. Na obra do Nobel portugués, “O ano da morte de Ricardo Leis” acaba coa frase “aquí onde o mar acabou e a terra espera”. Esta podería ser perfectamente unha referencia á nosa cidade.

A virtude da literatura está na súa capacidade de transformar os lugares e ás persoas comúns en personaxes literarios. Así, dicía José Saramago, en referencia ao seu avó, que o home máis sabio que el tivera coñecido non sabía ler nin escribir. Pero el e todas as persoas reais que tiña coñecido eran os seus mestres de vida.

A lectura transforma o noso mundo interior, fainos libres. Talvez por iso siga sendo estraño levar un libro ou un xornal nas mans, convertendo este simple acto nun feito revolucionario. Son dos que, igual que o portugués, pensa que ademais das conversas das mulleres, son os soños os que sosteñen ao mundo na súa órbita.

https://www.diariodeferrol.com/articulo/opinion/mundo-palabras-5102508